Beleidsplan 2026-2030
Inleiding
Het kasteel.
Het exacte jaartal waarin de eerste burcht, in opdracht van Berend, heer van Dorenweerd werd gebouwd geeft de geschiedenis niet prijs. Zeker is dat in 1260 deze houten burcht (Motte) in 1260 tijdens een belegering door Sweder van Vianen, maarschalk van de bisschop van Utrecht, in brand is gestoken. De burcht in nadien in steen herbouwd. Het gedocumenteerde jaar 1260 wordt als uitgangspunt voor de telling van de bestaansjaren van Kasteel Doorwerth genomen. Het kasteel vierde dus al in 2010 haar 750-jarig bestaan.
Tijdens de slag om Arnhem (september 1944) werd het schijnbaar onherstelbaar verwoest, maar na een langdurige restauratie is het sinds 1986 weer een indrukwekkend monument. Ontwikkeling van kasteel met landgoed hebben geleid tot een in Nederland uitzonderlijk geheel, een ensemble, waar wordt getoond hoe een kasteelgemeenschap zichzelf kon voorzien.
De vereniging.
Vereniging “Kasteel Doorwerth” is sinds1969 de voortzetting van de “Vereeniging De Doorwerth” Die vereniging kreeg in 1909 het kasteel in eigendom. In 1969 is het kasteel met omliggende gronden in eigendom overgegaan naar de stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen, thans onderdeel van Geldersch Landschap & Kasteelen, afgekort GLK. Sinds de overdracht van het kasteel naar het GLK stelt de vereniging zich, in1970 statutair vastgelegd, tot doel “de welstand van het kasteel Doorwerth te bevorderen”.
Werkwijze van de vereniging.
Zij realiseert haar doel met een bescheiden profiel, wat o.a. blijkt uit een lage contributie die voor bijna 100% ten goede komt aan het kasteel, uit de inzet van vrijwilligers als bestuurders met minimale kosten voor bestuur ondersteuning, uit een bescheiden niveau aan activiteiten waarvan de kosten geheel door deelnemende leden worden voldaan en uit een terughoudende externe representatie. Haar periodieke schenkingen zijn doorgaans (bijdragen aan) investeringen in kasteel en landgoed.
Samenwerking.
Zij realiseert haar doel in nauwe samenwerking met het GLK en, meer specifiek, met het management van Kasteel Doorwerth.
Beleid
Om het beleid van de vereniging ‘handen en voeten’ te kunnen geven kent de vereniging een Beleidsplan. Het Beleidsplan 2010-2017, en het er op volgende Beleidsplan 2018-2025 kennen vrijwel een identieke gewenste situatie voor aan het einde van de planperiode. Realisatie van de gewenste situatie is met het bescheiden profiel niet eenvoudig haalbaar gebleken.
Hoewel het beleid van de vereniging om het doel “de welstand van het kasteel Doorwerth te bevorderen” niet behoeft te worden aangepast, is het nodig om de prioriteiten te verleggen en oog te hebben voor de realiteit waarbinnen de wensen kunnen worden gerealiseerd.
Gewenste Situatie in 2030
Het kasteel (ontwikkelingen in de planperiode).
In 1969 is het kasteel met omliggende gronden in eigendom overgegaan naar het GLK. Het is sindsdien opgenomen in het “goed beheer” zoals dat door het GLK wordt voorgestaan, passend binnen “de droom” en de visie van het GLK, zoals verwoord in de hieronder genoemde documenten.
Het GLK heeft haar Meerjarenvisie 2026-2035 ontvouwd en eveneens de Bouwstenen beleidsplan GLK 2026-2030 bekend gemaakt. Zowel deze Meerjarenvisie als de Bouwstenen beleidsplan zijn van belang voor de vereniging. Ter bevordering van de samenwerking:
- Is aansluiting gezocht bij de lengte van de plancyclus van het GLK; die bepaalt immers de richting welke GLK wenst uit te gaan, ook voor het kasteel.
- zullen wij ons steentje bijdragen aan het vieren van het 100-jarig bestaan van het GLK in 2029, door in dat jaar eveneens stil te staan bij het 120-jarig bestaan van de vereniging en haar rechtsvoorganger. In overleg met het GLK zullen we dan graag een nog nader te bepalen “welstands-bevorderende” schenking ten behoeve van het kasteel doen die past bij de hierna te noemen “herontwikkeling”.
Met plezier hebben we mogen vernemen dat er in de plannen van GLK speciale aandacht is voor Kasteel Doorwerth. Het kasteel wordt daarin gezien als een kansrijk ensemble. Er wordt hard gewerkt aan een Masterplan dat ertoe moet leiden dat de beoogde herontwikkeling van kasteel Doorwerth in het jubileumjaar 2029 is gerealiseerd. Tegelijkertijd wordt, als onderdeel van het Masterplan, de Poortfunctie versterkt door de realisatie van nieuwe of aangepaste publiekspresentaties in het Kasteel.
Kortom, genoeg kansen voor een goede samenwerking en een goede gelegenheid voor het realiseren van het doel van de vereniging welke hierna voor de planperiode worden toegelicht.
De vereniging.
Het materiele doel.
De vereniging wenst het materiële doel met meer armslag te kunnen vervullen.
Om aan het doel te kunnen voldoen dienen de inkomsten van de vereniging te worden verhoogd. Bronnen zijn bijdragen uit de jaarlijkse contributies, bijdragen boven de jaarlijkse contributies en door schenkingen/legaten.
De vergrijzing is ook binnen de vereniging merkbaar, waardoor het moeilijk is om het aantal leden op peil te houden. Voor het bestaansrecht van de vereniging is groei van het aantal leden een noodzaak want er is vrijwel een één op één relatie tussen het aantal leden en de inkomsten te onderkennen.
Groei komt niet vanzelf. In algemene zin kan/ moet een vereniging meerwaarde bieden aan de (potentiële) leden. Meerwaarde in financiële zin zal de vereniging aan de leden niet snel kunnen bieden, kortingen kunnen niet worden bedongen, hooguit in eventuele nevenactiviteiten. Emotionele meerwaarde die tot groei van de vereniging kan leiden kan de vereniging wèl bieden. Trots op de vereniging zijn, omdat (bijvoorbeeld) die ervoor gezorgd heeft dat het kasteel is blijven bestaan, of omdat die nou net dat kleine beetje extra kan bieden in de welstand van het kasteel.
Om die meerwaarde aan de potentiële leden over te brengen, dient de vereniging haar zichtbaarheid te vergroten. De vereniging dient zich (meer) te presenteren en duidelijk maken waar zij voor staat en welke resultaten zijn geboekt.
Naast meer zichtbaarheid is ook een actieve ledenwerving nodig om bij te dragen aan de groei van de vereniging. De aanwezigheid op het Oogstfeest van 2025 heeft dit nog eens laten zien.
Belangrijk daarbij is om in en om de gemeente Renkum de bewustwording te versterken.
In tegenstelling tot bijvoorbeeld landgoed Twickel of kasteel Cannenburch is de binding met het kasteel van de plaatselijke bevolking laag. Dit is verklaarbaar; binnen Delden en Vaassen is de band vanuit het verleden aanwezig. In de gemeente Renkum en zeker in het dorp Doorwerth is van een historische band met het kasteel weinig over.
De boodschap: ”Ons kasteel is een der imposantste waterburchten in Nederland en een der oudste monumenten in Renkum” overbrengen is een moeilijke, maar dient zoveel als mogelijk herhaald te worden.
Door versterking van de bewustwording levert de vereniging eveneens, zij het indirect, een bijdrage aan de toeristische aantrekkelijkheid van de Veluwezoom.
Als “ANBI-vereniging” (Algemeen Nut Beogende Instelling) kent de vereniging relevante belastingvoordelen voor zowel de vereniging als voor de schenker/donateur. De schenkingen, erfenissen of legaten komen op deze wijze (vrijwel) geheel ten goede aan het doel. De vereniging zal in haar communicatieve uitingen dit aspect niet vergeten.
De uitgaven van de vereniging, in de vorm van periodieke schenkingen aan het GLK ten behoeve van het kasteel zijn doorgaans (bijdragen aan) bijzondere welstand verhogende investeringen in kasteel en landgoed welke door GLK zonder extra financiering (nog) niet zouden worden gedaan.
De bijdrage die de vereniging kan leveren is rechtstreeks afhankelijk van de verworven middelen, daarom is een bloeiende vereniging van belang.
In nauw overleg tussen het GLK en de vereniging wordt afgestemd welk projecten in aanmerking komen voor (mede)financiering door de vereniging. Welke dat in deze planperiode zullen zijn is nog niet bekend, maar dat er vele mogelijkheden zullen ontstaan is gezien de beoogde herontwikkeling van het kasteel zeker!
Het immateriële doel.
In de planperiode zal de vereniging eveneens doorgaan met het verder invullen van het meer immateriële deel van het doel van de vereniging: ” belangstelling voor het kasteel te wekken” door middel van vergaderingen, lezingen, excursies en andere middelen die in overeenstemming zijn met het doel der vereniging. Dit is ook van belang voor de vereniging zelf.
De middelen welke de vereniging hiertoe ter beschikking heeft zullen geleidelijk worden uitgebreid.
Naast de gebruikelijke Midlentebijeenkomst (jaarvergadering met lezing) en excursie zal er mits de actualiteit dat mogelijk maakt in de herfst nog een andere activiteit (tijdens het Oogstfeest) plaatsvinden.
Er zal meer gebruik worden gemaakt van het communicatiemiddel Nieuwsflits en Nieuwsbrief. Deze communicatie via de e-mail maakt het mogelijk rechtstreeks met de leden over de actualiteit te communiceren.
De vereniging heeft een eigen website. Deze biedt, naast de opgelegde verplichtingen van de Belastingdienst, de mogelijkheid tot een volledige informatieoverdracht. Nadeel is dat de vereniging geen invloed heeft over de frequentie van het bezoek door leden en niet-leden. Het onderhoud in de huidige vorm vergt veel tijd en aandacht.
Onderzocht zal worden in hoeverre er andere/nieuwe communicatiekanalen/middelen kunnen worden ingezet. Denk daarbij aan ‘vrije publiciteit’ in regionale pers of via wijk/buurtverenigingen.
Voor een goed verloop van zaken is een zeer frequent overleg met GLK een voorwaarde. Gelukkig zijn de lijnen kort; de manager van het kasteel is lid van het bestuur van de vereniging. Afstemming met het GLK staat als vast onderwerp op de agenda van de bestuursvergaderingen.
Vastgesteld te Doorwerth tijdens de Bestuursvergadering van de vereniging op 22 januari 2026